turbina

Dla poprawy właściwości dynamicznych i wskaźników mocy właściwej samochody wyposażane są w wysilone silniki, komputery, urządzenia elektroniczne i mnóstwo innych skomplikowanych podzespołów. Większość z nich należy do mechanizmów drogich i wymaga odpowiedniego podejścia. Jednym z nich jest turbosprężarka. Turbina zabudowana w silniku benzynowym podnosi jego moc o około 15-30%, zaś w silniku wysokoprężnym o około 30-50%. Przykładowy wygląd turbiny pokazany jest na rysunku. Nie zagłębiając się w techniczne szczegóły dotyczące pracy turbosprężarki skoncentrujemy się na jednym zagadnieniu.


Kiedy jedziecie w sposób obciążający znacznie jego silnik, np. na trasie z dużą prędkością albo po prostu mocno obciążonym samochodem, bądź też często ekstremalnie rozpędzając auto, turbosprężarka czynnie włącza się w tryb pracy silnika. Ponieważ napęd odbywa się poprzez spaliny, robocza temperatura turbiny sięga 700-800 stopni Celsjusza. Podczas pracy turbina chłodzona jest olejem silnikowym, którego ciągła cyrkulacja zabezpiecza intensywne równomierne chłodzenie turbiny i nie pozwala na jej przegrzanie.


Kategorycznie zabronione jest wyłączanie silnika natychmiast po zatrzymaniu po szybkiej jeździe. Sens w tym, że natychmiast po zatrzymaniu silnika zatrzymuje się obieg czynnika chłodzącego turbinę, jakim jest olej silnikowy. Olbrzymi gradient temperatur turbiny i otaczającego powietrza sięgający setek stopni prowadzi do powstania olbrzymiej różnicy pomiędzy zewnętrznymi i wewnętrznymi warstwami materiału, z którego zbudowana jest turbina. Powstające przy tym wewnętrzne naprężenia mogą doprowadzić do znacznej strukturalnej deformacji sieci krystalicznej metalu, do jej rozerwania włącznie. Oprócz tego, przy niedostatecznym schłodzeniu uszkodzeniu ulegają łożyska ceramiczne turbiny, co może doprowadzić do zaklinowania wirnika przy powtórnym rozruchu silnika. Film olejowy narażony jest na "udar cieplny" (wskutek braku cyrkulacji oleju), co może prowadzić do zmniejszenia drożności kanałów do ich zupełnego zapchania produktami rozpadu oleju włącznie. Z tych powodów wszyscy producenci kładą szczególny nacisk nie tylko na stosowanie olejów odpowiedniej klasy, ale i na fakt NIEWYŁĄCZANIA SILNIKA natychmiast po zakończeniu jazdy, zalecając przetrzymać go włączonym na wolnych obrotach przez pewien czas (zazwyczaj od 1-5 minut). W tym czasie olej zdąży ochłodzić turbinę do odpowiedniej, bezpiecznej temperatury.


Oczywiście, każdy jest tylko człowiekiem i odruchowo wyłącza silnik przy zatrzymaniu, zapominając o tym jakże istotnym, niezbędnym dla ochłodzenia gorącej turbiny, czasie. Nierzadko nie ma możliwości pozostać w samochodzie przez te kilka minut, albo wiąże się to z większymi czy mniejszymi niewygodami, niezręcznościami.


W takich sytuacjach Waszym nieocenionym sprzymierzeńcem może stać się Turbo-Timer. Zainstalowany, samodzielnie czuwa nad zachowaniem niezbednego opóźnienia w wyłączaniu silnika. Przyjeżdzacie na miejsce, przekręcacie kluczyk w stacyjce, wysiadacie, ryglujecie drzwi, uruchamiacie alarm, spokojnie odchodzicie, w tym czasie silnik pracuje jeszcze przez jakiś czas, określony przez Was położeniem przełącznika opóźnienia (Delay), po czym wyłącza się samodzielnie. Możliwe jest zupełna deaktywacja timera wyłącznikiem "ON". Na rysunku przedstawiony jest schemat ideowy mechanizmu.


schemat

PODŁĄCZENIE TURBO-TIMERA


Timer podłącza się do GND ("minus" lub "masa") oraz do dwóch linii: +B (akumulator) oraz +IGN (zapłon) kostki stacyjki. Jeżeli w Waszym samochodzie zainstalowany jest alarm, to dodatkowy przewód może być podłączony do alarmu ( Brk, w odpowiedniej biegunowości) , celem zapewnienia zatrzymania silnika w przypadku próby włamania do samochodu. Zasada działąnia timera przedstawia się następująco: W momencie przekręcenia kluczyka w stacyjce timer przez określony czas za pośrednictwem własnego przekaźnika podaje napięcie do układu zapłonowego, co wystarcza do podtrzymania pracy silnika. Od tego momentu timer odmierza zadany okres czasu, po czym odłącza zasilanie zapłonu- silnik zatrzymuje się. Jeżeli w czasie pracy timera zmienicie zamiar i postanowice ponownie uruchomić silnik, nie ma potrzeby oczekiwanie na zakończenie pracy urządzenia - wystarczy przekręcić kluczyk w stacyjce do położenia ZAPŁON i kontynuować jazdę.


ZABEZPIECZENIE PRZED KRADZIEŻĄ


Obwody elektryczne stacyjki, do których podłączony jest turbo-timer pozostają dostępne. Jeżeli Wasz samochód wyposażony jest w alarm bądź immobilizer, to dostęp do tych obwodów jest niewystarczający do uruchomienia pojazdu. Należy przez to rozumieć, iż nie zawsze do uruchomienia silnika wystarczy przekręcenie kluczyka w stacyjce. Odpowiednie układy, jeżeli zainstalowano immobilizer lub autoalarm, pozostaną nieaktywne, zablokowane. Ponieważ timer podłącza się jako kolejne urządzenie PO zainstalowanym systemie przeciwkradzieżowym, dlatego po tym, kiedy timer wyłączy silnik wprawdzie możliwe jest proste jego przełączenie, niemniej silnik pozostanie zabezpieczony immobilizerem lub alarmem.

Specjalnie przewidziane wejścia na timerze pozwalają podłączyć go do immobilizera lub autoalarmu dla tego, żeby przy aktywacji tychże silnik został natychmiast wyłączony. W wypadku próby włamania silnik zostanie natychmiast wyłączony i włamywacz napotka takie same problemy jak i bez zainstalowanego turbo-timera. Możliwe jest ukrycie urządzenia timera w niedostępnym miejscu we wnętrzu samochodu.

Schemat oparty jest na podstawie timera 1006 WI 1 (odpowiednik NE555), zbudowanego w trybie formowania impulsu wyjściowego napięcia uruchamianego za pomocą jednorazowego impulsu zewnętrznego?, przedstawiono również schemat montażowy. Zamiast przełącznika długości czasu włączenia zapłonu można zastosować opornik o zmiennej rezystencji odpowiednich parametrów. Tranzystory (krzemowe) : VT1- KT315, KT 503, KT3102,KT3117; VT2- KT 361, KT 3107; VT3- KT815, KT817 (zastosowanie radiatora nie jest obowiązkowe, ponieważ pracują one w jako klucze. VD1,2- diody krzemowe z dopuszczalnym natężeniem do 1 A. Przekaźnik K1- dowolny przekaźnik samochodowy z napięciem pracy 12V i dopuszczalnym natężeniem nie mniejszym niż 10 A.


schemat_mont


plytka

napisał: ????

tłumaczył: Radek Rola

w html ubrał: p0li